Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimler, petrol fiyatlarını yükselterek küresel enflasyon endişelerini derinleştirdi ve Fed’in faiz politikası beklentilerini etkiledi.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Orta Doğu’da jeopolitik gerilimler tırmandı. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidi ve petrol tesislerine yönelik saldırıları, Brent petrolün varil fiyatını Ocak 2025’ten bu yana ilk kez 80 doların üzerine çıkardı. Küresel enerji piyasalarındaki bu durum, enflasyonist baskıları güçlendirerek ABD Merkez Bankası (Fed) için haziran ayındaki faiz indirimi beklentilerini temmuz ayına öteledi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapatılacağını ve gemilere müdahale edileceğini açıkladı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın ABD ve İsrail için “acil bir tehdit” oluşturduğunu savundu. Rubio, ABD ordusunun henüz en sert hamlesini yapmadığını ve sonraki aşamanın İran için daha zorlu olacağını belirtti.
Hürmüz Boğazı, deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte birinin küresel pazarlara ulaştığı stratejik bir geçiş noktasıdır. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Orta Doğu üreticilerinin sevkiyatlarında kritik rol oynar. İran, misilleme olarak bölgedeki petrol ve doğal gaz üretim tesislerini hedef aldı. Suudi Arabistan’daki Ras Tanura Suudi Aramco tesislerine İHA saldırısı gerçekleşti. Katar’daki Ras Laffan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisinde üretimin durdurulduğuna yönelik duyuru, piyasadaki yukarı yönlü baskıyı artırdı.
Jeopolitik gerginliklerin ve enerji arzı risklerinin derinleşmesi, Fed’in politikalarına ilişkin belirsizlikleri artırdı. Para piyasalarındaki fiyatlamalar, Fed’in haziran toplantısında gevşemeye başlayacağı tahminlerini öteledi. Bankanın temmuz ayına kadar faiz oranını yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutacağı öngörüleri güçlendi.
Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının küresel enerji piyasalarında ciddi bir “arz şoku” senaryosunu tetiklediğini belirtti. Gözgör, bu durumun küresel tedarik zincirlerinde yeni bir “maliyet enflasyonu” dalgasını başlatma riski taşıdığını vurguladı. Fed’in enerji şokunun geçici mi yoksa kalıcı mı olduğunu netleştirene kadar faiz oranlarını yüksek seviyelerde tutmayı tercih edeceğini kaydetti.
Gözgör, Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi tarafında jeopolitik risklerin etkisiyle oynaklığın arttığı bir süreçten geçildiğini ifade etti. Enerji maliyetlerindeki artış ve küresel faiz beklentilerindeki değişimin özellikle sanayi ve bankacılık endeksleri üzerinde kısa vadeli bir baskı oluşturduğunu dile getirdi.
Yorum Yap