Türk bilim insanları, lityum pil atıklarından kobalt sülfür gibi değerli metalleri geri kazandıran yenilikçi bir yöntem geliştirdi. Bu teknoloji, çevresel sorunlara çözüm sunarken sanayi için kritik hammaddeleri yeniden üretime kazandırıyor.
Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Kimya Metalurji Fakültesi’nden bir ekip, elektrikli araçlar ve elektronik cihazların artan lityum iyon pil atığı sorununa yönelik yenilikçi bir geri kazanım yöntemi geliştirdi. Prof. Dr. Metin Gençten, Doç. Dr. Burak Birol ve Dr. Sezgin Yaşa’nın geliştirdiği yöntem, kullanılmış pil atıklarından kobalt sülfür başta olmak üzere değerli metallerin geri kazanılmasını sağlıyor.
Bu yenilikçi yöntem, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenerek hem çevresel bir soruna çözüm sunuyor hem de sanayi için kritik öneme sahip hammaddelerin yeniden üretime kazandırılmasını hedefliyor. Geliştirilen teknoloji, enerji depolama sistemleri ve sensör teknolojileri gibi alanlarda kullanılabilecek malzemeler elde etmeyi amaçlıyor.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) raporlarına göre, 2025’te dünya genelinde yaklaşık 900 bin ton, 2030’da ise 11 milyon ton lityum iyon pilin atık haline gelmesi bekleniyor. Bu durum, çevresel kirlilik ve kaynakların tükenmesi açısından önemli bir tehdit oluşturuyor.
YTÜ’lü araştırmacılar, bu küresel soruna karşı, atık pillerin içindeki aktif malzemeleri kimyasal işlemlerle ayrıştırarak kobalt sülfür gibi değerli bileşenleri geri kazanıyor. Bu geri kazanılan malzeme, yeniden enerji depolama sistemleri ve diğer teknolojik uygulamalarda kullanılabiliyor.
Prof. Dr. Metin Gençten, yöntemin temel çıkış noktasının her yıl ortaya çıkan yaklaşık 1 milyon tonluk lityum iyon pil atığı olduğunu belirtti. Araştırmanın, bu atıkların bir kaynak olarak yeniden değerlendirilmesi üzerine odaklandığını ifade etti. Özellikle nikel manganez kobalt (NMC) ve lityum demir fosfat (LFP) pillerden elde edilen katot aktif maddeleri ile anot bileşeninde kullanılan grafitin geri kazanılarak sentezlenmesi hedefleniyor.
Gençten, lityumun kritik bir kaynak olduğunu ve her ülkede bulunmadığını vurgulayarak, geliştirilen yöntemin atıkları bir kaynak olarak değerlendirerek ülke ekonomisine önemli bir katkı sağlayacağını söyledi. Nikel, kobalt ve mangan gibi değerli metallerin geri kazanılmasının, dışa bağımlılığı azaltacağını ve ekonomik fayda sağlayacağını belirtti. Atık pillerin yüksek saflık oranına sahip bileşenler içermesi, bu geri dönüşüm sürecini daha verimli hale getiriyor.
Doç. Dr. Burak Birol ise normal madencilikle karşılaştırıldığında, şehir madenciliği olarak adlandırılan bu yöntemin daha az enerjiyle ve daha yüksek saflıkta ürün elde etme imkanı sunduğunu aktardı. Bataryalarda bulunan nikel, mangan, kobalt ve lityum gibi metallerin madenciliğinin yüksek enerji ve emek gerektirdiğini belirten Birol, geri dönüşümle bu ham maddelerin ülke içinde tutulabileceğini ve daha ucuz, yüksek kalitede üretim yapılabileceğini söyledi. Sıfır atık yaklaşımının önemine de değinen Birol, çevreye zararlı atık bataryaların geri dönüşümünün büyük önem taşıdığını vurguladı.
Yorum Yap