Dişlerin arkasına uygulanan tedavide temizliği zorlaştıran şey fırçanın kendisi değil görüş açısıdır. Hasta aynada dış yüzeyleri görür, braketlerin bulunduğu iç yüzeyi göremez. Bu yüzden bakımın başarısı, kişinin gördüğü yeri temizlemesine değil, göremediği yeri sistemli biçimde dolaşan bir rutin kurmasına bağlıdır. Rutin doğru kurulduğunda lingual sistem ek bir risk üretmez; kurulmadığında ilk hasar mine yüzeyinde görülür….
Dişlerin arkasına uygulanan tedavide temizliği zorlaştıran şey fırçanın kendisi değil görüş açısıdır. Hasta aynada dış yüzeyleri görür, braketlerin bulunduğu iç yüzeyi göremez. Bu yüzden bakımın başarısı, kişinin gördüğü yeri temizlemesine değil, göremediği yeri sistemli biçimde dolaşan bir rutin kurmasına bağlıdır. Rutin doğru kurulduğunda lingual sistem ek bir risk üretmez; kurulmadığında ilk hasar mine yüzeyinde görülür.
Tükürük bezlerinin ağıza açıldığı bölgeler alt ön dişlerin dil tarafına yakındır. Bu bölge, ağızda diş taşının en sık ve en hızlı biriktiği alanlardan biridir. Braketler ve tel devreye girdiğinde aynı yüzeyde tutunacak yeni köşeler oluşur, plak da bu köşelerde kalır.
İkinci etken görsel geri bildirimin kaybolmasıdır. Dişini fırçalayan kişi normalde sonucu aynada görür ve eksik kalan yeri düzeltir. Lingual tedavide bu döngü kesilir. Küçük bir ağız aynası ya da telefonun ön kamerası bu boşluğu kapatır; plak boyama tabletleri ise gözden kaçan bölgeleri renkle işaretleyerek rutinin nerede zayıf kaldığını gösterir.
Rastgele fırçalama lingual sistemde neredeyse her zaman aynı bölgeleri atlar. Bu nedenle sıra sabitlenir ve her seferinde aynı yol izlenir. Ana yemeklerden sonra fırçalamak, sabah akşam iki kez fırçalamaya göre daha koruyucudur çünkü artıklar braket çevresinde uzun süre kalmaz.
Tek demet fırça bu sıranın en kritik adımıdır. Uç kısmı dar olduğu için braketin alt ve üst kenarına, standart bir fırçanın kıllarının ulaşamadığı açıyla girer.
Araçların çoğu birbirinin alternatifi değil tamamlayıcısıdır. Hangisinin kullanılacağı diş aralıklarının genişliğine ve telin konumuna göre belirlenir.
| Araç | Ne işe yarar | Sınırı |
|---|---|---|
| Tek demet fırça | Braket çevresi ve diş eti sınırı | Geniş yüzeylerde tek başına yetersiz kalır |
| Ara yüz fırçası | Tel altı ve diş araları | Ölçüsü hekim tarafından seçilmeli, zorlanarak sokulmamalı |
| Sert uçlu diş ipi | Telin altından geçirilerek temas noktaları | Kullanımı alışkanlık ve zaman ister |
| Ağız duşu | Ulaşılması güç bölgelerin yıkanması | Mekanik fırçalamanın yerini almaz |
| Plak boyama tableti | Gözden kaçan bölgeleri gösterir | Temizlik aracı değil kontrol aracıdır |
Diş macununun florür içermesi bu dönemde önemlidir. Demineralizasyon riski yüksek görülen hastalarda hekim ek florür uygulaması ya da farklı içerikte macun önerebilir. Antiseptik gargaralar ise sürekli kullanım ürünü değildir; süresini ve gerekçesini hekim belirler.
Dil braketlerle sürekli temas halindedir ve yüzeyleri kendiliğinden sıyırdığı için hasta ağzının temiz olduğunu düşünebilir. Bu yanıltıcı bir histir. Dilin sürtünmesi plağı yaymaktan öteye gitmez, biyofilmi yüzeyden kaldırmaz.
Braket kenarına yerleştirilen ortodontik mum da benzer bir tuzak üretir. Tahrişi azaltır ancak üzerinde artık biriktirir. Mum yemekten önce çıkarılır, fırçalamadan sonra gerekiyorsa yenisi konur. Dil itme alışkanlığı olan hastalarda ise dilin ön dişlere yaptığı baskı hem yara riskini hem de diş hareketinin seyrini etkileyebilir; bu alışkanlık tedavi planının parçası olarak takip edilir.
Sert ve yapışkan gıdalar braket kaybının bilinen nedenidir. Elma ve havuç gibi sert besinler dilimlenerek yenebilir; sakız, karamel ve lokum gibi yapışkan ürünler braket çevresinde en zor temizlenen artığı bırakır.
Şeker konusunda belirleyici olan miktardan çok tüketim sıklığıdır. Gün içinde sık aralıklarla alınan tatlı ve asitli içecekler, mine yüzeyini tekrar tekrar asit atağına açar. Braket çevresinde kalan plak bu tabloyu birleştirdiğinde beyaz nokta lezyonları ortaya çıkabilir. Bu lekeler tedavi bittikten sonra da yerinde kalabilir, çünkü kaybolan mineral kendiliğinden geri gelmez.
Lingual sistemde bir braketin düştüğü dışarıdan görülmez ama dil bunu genellikle hemen fark eder. Hastanın en güvenilir erken uyarısı bu histir. Aşağıdaki durumlarda randevu gününü beklemeden hekime bilgi verilir.
Kontroller yalnızca telin aktivasyonu için değil, bakımın denetlenmesi için de gereklidir; profesyonel temizlik bu randevularda yapılır. Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi mezunu ortodonti uzmanı Uzm. Dr. Çağrı Şibal, İzmir Bayraklı’daki muayenehanesinde lingual diş teli bakımı rutinini hastanın ağız yapısına ve kullandığı sisteme göre belirliyor.
Alt ön dişlerin dil tarafı, tükürüğün etkisiyle diş taşının en hızlı biriktiği bölgelerden biridir. Braketler bu yüzeyde temizliği zorlaştırdığı için birikim daha görünür hale gelebilir. Düzenli ara yüz temizliği ve profesyonel temizlik bu riski yönetir.
Kullanılabilir. Belirleyici olan fırçanın türü değil, braket çevresine doğru açıyla ulaşılıp ulaşılmadığıdır. Elektrikli fırça kullanan hastanın da tek demet fırça ve ara yüz temizliğine ihtiyacı devam eder.
Tutmaz. Su akışı artıkları uzaklaştırmada yardımcıdır ancak diş yüzeyine yapışan biyofilmi mekanik temizlik kadar etkili kaldıramaz. Ara yüz fırçası veya diş ipi kullanamayan hastalarda destekleyici bir seçenek olarak değerlendirilir.
Randevu beklemeden hekime başvurun. Erken dönemde fark edilen mine kaybında koruyucu uygulamalar ve bakım düzeninin sıkılaştırılması sonucu değiştirebilir. İlerlemiş lekelerde ise tedavi sonrasına kalan bir görüntü sorunu ortaya çıkar.
Braketler yerindeyken beyazlatma önerilmez. Kapalı kalan yüzeylerle açıkta kalan yüzeyler arasında renk farkı oluşabilir. Beyazlatma ihtiyacı tedavi bittikten ve diş eti sağlığı değerlendirildikten sonra konuşulur.
Yorum Yap