Türkiye’deki üniversite öğrencileri, denizlerdeki hayalet ağ sorununa çözüm buldu. Suda çözünebilen ağ projesiyle TEKNOFEST’te birincilik kazanan ekip, deniz canlılarını ve insan sağlığını tehdit eden plastik ağları tarihe gömmeyi hedefliyor.
Türkiye’deki üniversite öğrencileri, denizlerde büyük bir çevre sorununa yol açan terk edilmiş balık ağları için yenilikçi bir çözüm geliştirdi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, suda çözünebilen ağ projesiyle TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda birincilik elde etti. Bu proje, ‘hayalet ağlar’ olarak bilinen ve deniz canlıları için ölümcül tehdit oluşturan plastik ağların yerine geçmeyi hedefliyor.
Plastikten üretilen balık ağları, kullanım ömrü dolduğunda, kaybolduğunda veya kazalar sonucu denizlerde terk edildiğinde ‘hayalet ağlar’ olarak adlandırılıyor. Bu ağlar, deniz ekosistemine ciddi zararlar veriyor. Kendi kendine avcılık yaparak deniz canlılarının ölümüne neden oluyorlar. Yunus, kaplumbağa, vatoz ve köpekbalıkları gibi türlerin yanı sıra deniz kuşları da bu ağlara takılarak hayatını kaybediyor. Üstelik bu ölümler uzun süreli ve acı verici gerçekleşiyor.
Deniz tabanındaki yaşamı tahrip eden ve mercan resiflerine zarar veren hayalet ağlar, yüzlerce yıl boyunca su kirliliğine ve canlılara zarar vermeye devam ediyor. Suda çözündüklerinde ise mikroplastikler yayarak besin zinciri yoluyla insanlara geri dönüyor ve kanser gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açma riski taşıyor. Bu ağların denizden toplanması da önemli kaynak ve zaman kaybına neden oluyor. Türkiye, son 11 yılda 2,9 milyon metrekarelik alandaki hayalet ağları temizledi.
‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Biyomühendislik ve Bilgisayar Mühendisliği bölümlerinden öğrencilerden oluşuyor. Ekipte Hakan Çevik, Umut Günay, Barış Can Gökçe, Beril İralgil, İrem Akalan ve Özge Göksu yer alıyor. Mehmet Nuri Öğüt’ün akademik danışmanlığını üstlendiği çalışma, TÜBİTAK tarafından da destekleniyor.
Ekip, şu anda ağların deniz ortamındaki dayanıklılığı, kontrollü çözünme süresi ve mekanik performansı üzerine optimizasyon çalışmaları yürütüyor. Laboratuvar verilerini denizde doğrulayabilmek amacıyla balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulama görüşmeleri planlanıyor. Bu sayede ürünün çevresel etkileri ve kullanım performansı kapsamlı bir şekilde analiz edilecek.
Projenin temelinde, petrol bazlı olmayan ve suda çözünebilen ‘biyopolimer’ tabanlı yapılar bulunuyor. Kaybedildiğinde veya denize bırakıldığında doğaya ve deniz canlılarına zarar vermeden çözünmesi hedeflenen malzeme, aynı zamanda sağlamlık gerektiriyor. Bu nedenle çalışma, dayanıklılık, ekonomiklik ve sürdürülebilirlik üzerine odaklanıyor. Patent çalışmaları devam eden projenin, tamamlanmasının ardından birkaç yıl içinde kullanıma sunulması hedefleniyor.
Seri üretim, patent hakları alındıktan sonra ilgili firmalar tarafından gerçekleştirilebilecek. Bu durum, balıkçılık sektöründe hızlı bir dönüşümün önünü açacak. Çevre duyarlılığıyla yola çıkan ekibin hedefi, 2030’lardan itibaren ‘hayalet ağ sorunundan kurtulmuş bir mavi vatan’ oluşturmak. Bu çalışmanın, Türkiye sularının yanı sıra dünya genelindeki denizler için de önemli faydalar sağlaması bekleniyor.
Yorum Yap